Dengue first vaccine India: डेंग्यूच्या जीवघेण्या तापाशी दोन हात करणाऱ्या आपल्या सर्वांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक आणि मोठी बातमी आहे. केंद्रीय औषध मानक नियंत्रण संस्थेने (CDSCO) जपानच्या ताकेडा कंपनीच्या 'क्युडेन्गा' (QDENGA) या लशीला मंजुरी दिली आहे. यामुळे देशाला डेंग्यूविरुद्ध लढण्यासाठी देशातील पहिली अधिकृत लस मिळाली आहे. जगभरात डेंग्यूचा सर्वाधिक फटका बसणाऱ्या देशांमध्ये भारताचा समावेश होतो. गेल्या 20 वर्षांत वाढते शहरीकरण आणि हवामान बदलामुळे डेंग्यूच्या रुग्णांमध्ये प्रचंड वाढ झाली आहे. अशा वेळी ही लस भारतीय आरोग्य क्षेत्रासाठी एक महत्त्वाचे हत्यार ठरणार आहे.
काय आहे 'क्युडेन्गा' लस?
क्युडेन्गा (TAK-003) ही डेंग्यूच्या चारही प्रकारच्या व्हायरसपासून (DENV-1, DENV-2, DENV-3 आणि DENV-4) संरक्षण देणारी लस आहे. जुन्या लशींप्रमाणे या लशीची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे ती घेण्यासाठी व्यक्तीला पूर्वी डेंग्यू झाला होता की नाही, याची रक्ताची चाचणी करण्याची अजिबात गरज नाही.
ही लस त्वचेखाली (Subcutaneous) इंजेक्शनद्वारे दिली जाते. 3 महिन्यांच्या अंतराने याचे 2 डोस घ्यावे लागतात. युरोपियन युनियन, ब्रिटन, ब्राझील, इंडोनेशिया आणि अर्जेंटिना यांसारख्या 40 पेक्षा जास्त देशांमध्ये या लशीला आधीच मंजुरी मिळालेली आहे.
( नक्की वाचा : Rental boyfriend : भारतात तासाच्या हिशोबाने बॉयफ्रेंड मिळायला सुरुवात, रेट कार्ड आणि अटी वाचल्या का? )
भारतासाठी ही मंजुरी इतकी महत्त्वाची का आहे?
जागतिक स्तरावर नोंदवल्या जाणाऱ्या डेंग्यूच्या एकूण रुग्णांपैकी जवळपास एक तृतीयांश रुग्ण एकट्या भारतात आढळतात. गेल्या 20 वर्षांत भारतातील डेंग्यूच्या रुग्णांची संख्या 11 पट वाढली आहे. पावसाळ्यात आणि पावसानंतरच्या काळात डेंग्यूच्या वाढत्या रुग्णांमुळे रुग्णालयांवर मोठा ताण येतो.
आतापर्यंत भारत केवळ डासांवर नियंत्रण, डेंग्यूच्या डासांची उत्पत्ती रोखणे आणि प्राथमिक उपचारांवर अवलंबून होता. आता या लशीमुळे डेंग्यूला रोखण्यासाठी एक मजबूत पर्याय उपलब्ध झाला आहे.
( नक्की वाचा : )
क्युडेन्गा लशीबाबतची सर्व महत्त्वाची माहिती:
1. ही लस कोणाला घेता येईल?
भारतातील वयोमर्यादेबाबतची सविस्तर माहिती लवकरच स्पष्ट केली जाईल. मात्र आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ही लस लहान मुले आणि प्रौढ अशा दोघांनाही दिली जाते. पूर्वी डेंग्यू झालेला असो वा नसो, कोणताही नागरिक ही लस घेऊ शकतो. यामुळे लस देण्यापूर्वी करावी लागणारी रक्ताची चाचणी वाचणार आहे.
2. ही लस किती प्रभावी आहे?
8 देशांमध्ये 20,000 पेक्षा जास्त मुलांवर केलेल्या 3ऱ्या टप्प्यातील चाचणीनुसार, ही लस डेंग्यूमुळे रुग्णालयात दाखल होण्याची वेळ येण्यापासून 84% पर्यंत संरक्षण देते. तसेच सर्व प्रकारच्या डेंग्यू संसर्गापासून ही लस 61% पर्यंत बचाव करते.
3. या लशीची किंमत किती असेल?
या लशीची अधिकृत किंमत अद्याप जाहीर करण्यात आलेली नाही. मात्र, ताकेडा कंपनीने हैदराबादच्या 'बायोलॉजिकल ई' कंपनीसोबत करार केला असून भारतात दरवर्षी 50 दशलक्ष (5 कोटी) डोस तयार केले जातील. स्थानिक पातळीवर निर्मिती होणार असल्याने या लशीची किंमत आवाक्यात राहण्याची शक्यता आहे.
4. सर्वांनाच ही लस घेण्याची गरज आहे का?
नाही, सर्वांनाच ही लस घेणे अनिवार्य नाही. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) मते, डेंग्यू रोखण्यासाठी डास नियंत्रण, स्वच्छता आणि वेळेवर उपचार या उपक्रमांसोबतच लशीचा वापर केला जावा.
5. लस आल्यामुळे डेंग्यू पूर्णपणे नष्ट होईल का?
नाही. ही लस अत्यंत प्रभावी असली तरी डेंग्यू पूर्णपणे नष्ट करू शकत नाही. डेंग्यूचे 4 वेगवेगळे प्रकार असणे, डासांची सातत्याने होणारी वाढ आणि हवामान बदल यामुळे केवळ लशीवर अवलंबून राहून चालणार नाही. लशीसोबतच डासांची पैदास रोखणे तितकेच गरजेचे राहील.
भारतासाठी या लशीचे महत्त्व
क्युडेन्गा लशीच्या मंजुरीमुळे डेंग्यूच्या गंभीर रुग्णांचे प्रमाण आणि रुग्णालयांवरील ताण मोठ्या प्रमाणावर कमी होण्यास मदत होईल. तसेच हैदराबादच्या बायोलॉजिकल ई कंपनीसोबत झालेल्या करारामुळे भारत जागतिक स्तरावर डेंग्यू लस पुरवठ्याचे एक प्रमुख केंद्र बनेल.
