World Brain Tumour Day 2026: डोकेदुखी ही एक सामान्य समस्या आहे. तणाव, झोपेचा अभाव किंवा जास्त वेळ स्क्रीन पाहण्यामुळे देखील डोकेदुखी होऊ शकते. पण जर डोकेदुखी कायम राहिली अधिक तीव्र झाली किंवा तिच्यासोबत इतर असामान्य लक्षणे दिसली, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. हे ब्रेन ट्यूमरचे लक्षण असू शकते. या गंभीर आजाराबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी दरवर्षी ८ जून रोजी जागतिक ब्रेन ट्यूमर दिन साजरा केला जातो. चला, मॅक्स हेल्थकेअरच्या न्यूरोसर्जरी विभागातील डॉ. सचिन बिंदल यांच्याकडून ब्रेन ट्यूमरची लक्षणे, कारणे आणि उपचारांबद्दल जाणून घेऊया.
ब्रेन ट्यूमर कसा होतो? (Cause Of Brain Tumour)
जेव्हा मेंदूतील काही पेशी असामान्यपणे वाढू लागतात, तेव्हा ब्रेन ट्यूमर होतो. हा ट्यूमर कर्करोगाचा किंवा कर्करोग नसलेला असू शकतो. तथापि, दोन्ही बाबतीत, तो मेंदूच्या सामान्य कार्यावर परिणाम करू शकतो. तज्ञांच्या मते, लवकर निदान झाल्यास उपचारांचे चांगले परिणाम मिळण्याची शक्यता वाढते.
इंटरनॅशनल असोसिएशन ऑफ कॅन्सर रजिस्टरीज (IARC) च्या अहवालानुसार, भारतात दरवर्षी ब्रेन ट्यूमरची २८,००० हून अधिक प्रकरणे नोंदवली जातात. दरवर्षी २४,००० पेक्षा जास्त लोकांचा मेंदूच्या ट्यूमरमुळे मृत्यू होतो. 'ऑक्सफर्ड अकॅडमिक न्यूरो-ऑन्कोलॉजी'मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका लेखानुसार, २०२५ पर्यंत अमेरिकेत मेंदू आणि केंद्रीय मज्जासंस्थेच्या (CNS) ट्यूमरची १,०७,००० नवीन प्रकरणे निदान होण्याची शक्यता आहे.
ब्रेन ट्यूमरची सुरुवातीची लक्षणे कोणती आहेत? (Symptoms of Brain Tumour)
- सतत किंवा पुन्हा पुन्हा होणारी डोकेदुखी
- सकाळच्या वेळी डोकेदुखी अधिक होणे
- अचानक येणारे झटके
- अंधुक दिसणे किंवा दुहेरी दृष्टी
- ऐकण्यात बदल
- संतुलन राखण्यात अडचण किंवा चक्कर येणे
- पुन्हा पुन्हा मळमळ किंवा उलट्या होणे
- शरीराच्या एखाद्या भागात अशक्तपणा किंवा बधिरता
- हात आणि पायांच्या हालचालींवरील नियंत्रण गमावणे
- बोलण्यात अडचण किंवा शब्द विसरणे
- स्मरणशक्ती कमी होणे
- एकाग्रतेत अडचण
- विचार करण्याच्या क्षमतेत बदल
- वागणुकीत किंवा व्यक्तिमत्त्वात अचानक बदल
- मनःस्थितीत चढ-उतार किंवा वाढलेली चिडचिड
- अत्यधिक थकवा जाणवणे
निदान कसे केले जाते? (Tests For Brain Tumour))
जर डॉक्टरांना ब्रेन ट्यूमरचा संशय आला, तर एमआरआय (MRI) आणि सीटी स्कॅन (CT scan) सारख्या चाचण्या वापरल्या जातात. या चाचण्यांमुळे मेंदूच्या आतील भागाचे स्पष्ट चित्र मिळते. कधीकधी ट्यूमरचे स्वरूप निश्चित करण्यासाठी बायोप्सी (biopsy) देखील केली जाते.
उपचार काय आहे? (मेंदूच्या ट्यूमरवरील उपचार)
उपचार हे ट्यूमरचा प्रकार, आकार आणि स्थान यावर अवलंबून असतात. शस्त्रक्रिया, रेडिओथेरपी आणि केमोथेरपी हे सर्वात सामान्य उपचार पर्याय आहेत. टार्गेटेड थेरपी आणि इम्युनोथेरपी यांसारखी आधुनिक तंत्रे देखील वापरली जात आहेत, जी काही रुग्णांसाठी फायदेशीर ठरत आहेत.
जागरूकता का महत्त्वाची आहे?
दरम्यान, ब्रेन ट्यूमर हा तुलनेने दुर्मिळ आजार आहे, परंतु त्याची लक्षणे लवकर ओळखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जर तुम्हाला दीर्घकाळ डोकेदुखी, वारंवार चक्कर येणे किंवा मज्जासंस्थेशी संबंधित समस्या जाणवत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेण्यास उशीर करू नका.
