ई-कॉमर्स क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी अमेझॉन इंडिया आणि *भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (IIT) रूरकी यांनी शेतीतील कचऱ्यापासून नवीन पॅकेजिंग साहित्य विकसित करण्यासाठी एका संशोधन सहयोगाची घोषणा केली आहे. या प्रकल्पामुळे केवळ पर्यावरणाचे रक्षण होणार नाही, तर भारतातील पिकांचे खुंटे जाळून होणारे वायू प्रदूषण रोखण्यासाठीही मोठी मदत होणार आहे.
प्रकल्पाची प्रमुख वैशिष्ट्ये
या संशोधनांतर्गत गव्हाचा पेंढा आणि उसाची चिपाडे यांसारख्या टाकाऊ पदार्थांचे रूपांतर उच्च दर्जाच्या लगद्यामध्ये केले जाईल. हे पॅकेजिंग साहित्य लाकडाचा वापर न करता तयार केले जाईल, ज्यामुळे जंगलांची कत्तल थांबण्यास मदत होईल. हे बॉक्स वजनाला हलके पण दणकट असतील. हे साहित्य पूर्णपणे रिसायकल करण्यायोग्य आणि घरीच खत करण्याजोगे असेल. शेतकरी आपला कृषी कचरा जाळून न टाकता तो या प्रकल्पासाठी विकू शकतील, ज्यामुळे त्यांना अतिरिक्त उत्पन्न मिळेल.
15 महिन्यांचे सखोल संशोधन
आयआयटी रूरकीच्या 'पेपर अँड पॅकेजिंग टेक्नोलॉजी' विभागातील प्रो. विभोर कुमार रस्तोगी आणि डॉ. अनुराग कुलश्रेष्ठ या प्रकल्पाचे नेतृत्व करत आहेत. पुढील 15 महिने प्रयोगशाळेत उत्पादनांचा विकास आणि चाचण्या घेतल्या जातील. चाचण्या यशस्वी झाल्यास, पुढील वर्षाच्या मध्यापर्यंत अमेझॉन या साहित्याचे औद्योगिक स्तरावर उत्पादन सुरू करण्यासाठी सहकार्य करेल.
शाश्वत भविष्यासाठी 'व्हिजन 2040'
अमेझॉन इंडियाने 2040 पर्यंत आपले कार्बन उत्सर्जन शून्यावर आणण्याची 'क्लायमेट प्लेज' घेतली आहे. 2019 पासून अमेझॉनने आपल्या पॅकेजिंगमधून एकदा वापरून फेकून देण्याचे प्लास्टिक पूर्णपणे बाद केले आहे. भारतात दरवर्षी निर्माण होणाऱ्या 500 दशलक्ष टन कृषी कचऱ्याचा वापर करून 'सर्क्युलर इकॉनॉमी'ला बळ देण्याचा कंपनीचा मानस आहे.
आयआयटी रूरकीचे संचालक प्राध्यापक कमल किशोर पंत यांच्या मते, हा करार 'स्वच्छ भारत' आणि 'स्टार्टअप इंडिया' यांसारख्या सरकारी धोरणांशी सुसंगत असून, यामुळे भारताच्या शाश्वत विकासाला नवी गती मिळेल.
