सध्याच्या डिजिटल युगात मोबाईल सिम कार्ड आपल्या दैनंदिन आयुष्याचा एक अत्यंत महत्त्वाचा भाग बनले आहे. मात्र, याच बरोबरीने सिम कार्डशी संबंधित 'सायबर फ्रॉड'च्या घटनांमध्ये प्रचंड वाढ झाली आहे. अनेकदा भामटे दुसऱ्या व्यक्तीच्या कागदपत्रांचा किंवा ओळखीच्या पुराव्यांचा गैरवापर करून त्यांच्या नकळत बनावट सिम कार्ड ॲक्टिव्हेट करतात आणि त्यावरून बेकायदेशीर कृत्ये करतात. या प्रकारामुळे निष्पाप नागरिक मोठ्या कायदेशीर अडचणीत सापडण्याचा धोका असतो.
नागरिकांना अशा मोठ्या संकटापासून वाचवण्यासाठी भारत सरकारच्या दूरसंचार विभागाने एक अत्यंत सुरक्षित आणि सोपी यंत्रणा विकसित केली आहे. 'संचार साथी पोर्टल' आणि 'TAFCOP' या सुविधांचा फायदा घेऊन तुम्ही संभाव्य धोका टाळू शकता.
तुमच्या नावावर सुरू असणारे नंबर कसे तपासावेत?
- वेबसाइटला भेट द्या: तुमच्या मोबाईल किंवा संगणकाच्या ब्राऊझरमध्ये जाऊन संचार साथीच्या अधिकृत sancharsaathi.gov.in या संकेतस्थळाला भेट द्या आणि होमपेजवरील 'TAFCOP' या सेक्शनवर क्लिक करा.
- नंबर आणि कॅप्चा टाका: निर्धारित बॉक्समध्ये तुमच्या आयडीवर नोंदणीकृत असलेला तुमचा सध्याचा 10 अंकी सक्रिय मोबाईल नंबर प्रविष्ट करा. त्यानंतर स्क्रीनवर दिसणारा सुरक्षा Captcha Code अचूक भरून 'Validate Captcha' वर क्लिक करा.
- ओटीपी (OTP) लॉगिन: तुमच्या मोबाईलवर आलेला वन टाईम पासवर्ड प्रविष्ट करून पोर्टलवर सुरक्षितपणे लॉगिन करा.
- चौथ्या नंबरची यादी तपासा: लॉगिन होताच तुमच्या नावावर किंवा आयडीवर इश्यू केलेल्या सर्व मोबाईल नंबरची संपूर्ण यादी स्क्रीनवर दिसेल.
(नक्की वाचा- Kolhapur News: संत बाळूमामा ट्रस्टमध्ये 60 कोटींचा घोटाळा; तत्कालीन धर्मादाय निरीक्षकासह कंत्राटदारावर गुन्हा)
बनावट किंवा अनोळखी सिम कार्ड ऑनलाईन कसे ब्लॉक करावे?
जर या यादीत असा एखादा मोबाईल नंबर दिसत असेल, जो तुम्ही कधी खरेदीच केला नाही किंवा जो तुमचा जुना नंबर असून आता तुम्ही वापरत नाही, तर तो त्वरित ब्लॉक करण्यासाठी खालीलप्रमाणे तक्रार नोंदवा.
- नंबर निवडा: त्या अनोळखी किंवा संशयास्पद नंबरच्या समोरील चेकबॉक्सवर टिक करा.
- पर्याय निवडा: जर तो नंबर तुमचा नसेलच, तर 'Not My Number' हा पर्याय निवडा. जर तो तुमचा जुना नंबर होता जो आता बंद झाला आहे, तर 'Not Required' हा पर्याय निवडा.
- रिपोर्ट सबमिट करा: पर्याय निवडल्यानंतर खाली दिलेल्या 'Report' बटणावर क्लिक करा.
- ट्रॅकिंग आयडी ठेवा: तक्रार यशस्वीरीत्या सबमिट झाल्यावर स्क्रीनवर एक Ticket ID / Request ID दिसेल (ज्याचा मेसेजही मोबाईलवर येईल). तुमच्या तक्रारीची सद्यस्थिती तपासण्यासाठी हा आयडी जपून ठेवा.
तुमची तक्रार प्राप्त झाल्यानंतर सरकार संबंधित दूरसंचार कंपन्यांमार्फत त्या नंबरची फेरपडताळणी करते. जर संबंधित व्यक्ती योग्य कागदपत्रे सादर करू शकली नाही, तर तो बनावट नंबर कायमचा ब्लॉक केला जातो.
सायबर फ्रॉड झाल्यास काय करावे?
महिन्यातून किमान एकदा संचार साथी पोर्टलवर जाऊन आपल्या नावावरील कनेक्शन तपासावेत. याशिवाय, गुगल प्ले स्टोअरवरून Sanchar Saathi App डाऊनलोड करूनही ही सेवा वापरता येते. जर तुमच्या नावावरील बनावट सिम कार्डद्वारे कोणताही मोठा आर्थिक फ्रॉड किंवा गंभीर सायबर गुन्हा घडल्याचे तुमच्या निदर्शनास आले, तर अजिबात वेळ न दवडता राष्ट्रीय सायबर अपराध रिपोर्टिंग पोर्टल cybercrime.gov.in वर तक्रार नोंदवा किंवा 1930 या राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाइन नंबरवर कॉल करून तात्काळ मदत घ्या.
