How To Quit Smoking: जर तुम्ही वीकेंडला (शनिवार-रविवार) दारू पीत असाल आणि रोज फक्त 1-2 सिगारेट पिण्याची सवय असेल तर तुमच्या मनातही हा प्रश्न नक्कीच आला असेल की, सर्वात आधी कोणती सवय सोडली पाहिजे. एम्सच्या (AIIMS) डॉक्टरांच्या मते, दोन्ही सवयी शरीरासाठी अतिशय हानिकारक आहेत, पण जर सुरुवात एकापासून करायची असेल तर याचे उत्तर तुमच्या कल्पनेपेक्षा वेगळे असू शकते.
AIIMS चे डॉक्टर म्हणाले- बहुतांश लोकांसाठी सिगारेट सोडणे अधिक कठीण
AIIMS डॉक्टर डॉ. मानव मनचंदा यांच्या मते, बहुतांश लोकांसाठी दारूच्या तुलनेत सिगारेट सोडणे जास्त कठीण असते. अशा परिस्थितीत जर एखाद्या व्यक्तीला दोन्ही सवयी सोडायच्या असतील तर तो दारू सोडण्यापासून सुरुवात करू शकतो. त्यांचे म्हणणे आहे की, दारूचे व्यसन असो किंवा फक्त वीकेंडला दारू पिण्याची सवय असो, ही सवय सोडण्याचे पहिले पाऊल तुलनेने सोपे असू शकते. पण याचा अर्थ असा मुळीच नाही की सिगारेट नंतरही सुरू ठेवता येईल.
आधी दारू सोडणे हा योग्य निर्णय असू शकतो का?
एम्सचे डॉक्टर डॉ. सुनील कुमार यांनी सांगितले की, सिगारेटचा प्रत्येक झुरका शरीरात हजारो प्रकारचे केमिकल्स सोडतो. याचा परिणाम केवळ फुफ्फुसांवरच नाही तर हृदय, रक्तवाहिन्या आणि शरीराच्या इतर अवयवांवरही होतो. याच कारणामुळे सिगरेटच्या बाबतीत 'कमी प्रमाण सुरक्षित आहे' यासारख्या गोष्टी कधीच मानल्या जात नाही. दिवसातून एक सिगारेट असो की दोन त्यामुळे शरीराचे होणारे नुकसान सुरूच होते.
सिगारेटचा प्रत्येक झुरका शरीराला कसा पोहोचवतो नुकसान?
अनेक लोकांना असे वाटते की दिवसभरात फक्त एक किंवा दोन सिगारेट प्यायल्याने जास्त फरक पडत नाही. पण सिगारेटचे कोणतेही प्रमाण पूर्णपणे सुरक्षित मानले जात नाही.
- जर दारू आणि सिगारेट दोन्हीचे व्यसन असेल तर...
- दारू सोडण्याची सुरुवात करणे सोपे ठरू शकते.
- सिगारेटचे कोणतेही प्रमाण सुरक्षित मानले जात नाही.
- रोज 1-2 सिगारेट प्यायल्यानेही धोके वाढू शकतात.
- अंतिम ध्येय दोन्ही सवयी पूर्णपणे सोडणे हेच असले पाहिजे.
- गरज भासल्यास डॉक्टर किंवा समुपदेशकाची (Counselor) मदत घ्यावी.
जर दोन्ही सवयी सोडायच्या असतील तर डॉक्टर काय सल्ला देतात?
नियमितपणे कमी प्रमाणात सिगारेट पिणाऱ्यांमध्येही वेळेसोबत हृदयविकार, स्ट्रोक, फुफ्फुसांचे आजार आणि अनेक प्रकारच्या कर्करोगाचा (Cancer) धोका वाढू शकतो. त्यामुळे 'मी तर फक्त दोनच सिगारेट पितो' असा विचार करून याकडे दुर्लक्ष करू नये.
(नक्की वाचा : पावसाळ्यात सांधेदुखी,अंग आखडण्याच्या समस्येने हैराण आहात? निरोगी आरोग्यासाठी डॉ धामणकरांनी सांगितल्या 8 टिप्स)
दिवसातून फक्त 1-2 सिगारेट पिणे देखील का सुरक्षित मानले जात नाही?
डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की, जर एकाच वेळी दारू आणि सिगारेट दोन्ही सोडणे कठीण वाटत असेल तर दारूची सवय सोडवण्यापासून सुरुवात करणे हे एक व्यावहारिक पाऊल असू शकते. पण अंतिम ध्येय दोन्ही सवयींपासून पूर्णपणे सुटका मिळवणे हेच असायला हवे.
गरज भासल्यास डॉक्टर, व्यसनमुक्ती केंद्र (De-addiction Clinic), निकोटिन रिप्लेसमेंट थेरपी किंवा समुपदेशनाची मदत घेतली जाऊ शकते. त्यामुळे कोणती सवय कमी नुकसान करते याचा विचार करण्यापेक्षा, दोन्ही सवयींपासून सुटका मिळवण्याची योजना आखणे कधीही चांगले.
थोडक्यात सांगायचे तर अनेकदा लोक हा विचार करून धूम्रपानाची सवय हलक्यात घेतात की ते दिवसभरात फक्त 1 किंवा 2 सिगारेटच पितात. पण डॉक्टरांच्या मते, सिगारेटचे कोणतेही प्रमाण सुरक्षित नसते. त्यामुळे कोणती सवय कमी धोकादायक आहे, असा प्रश्न असण्याऐवजी दोन्ही सवयींपासून सुटका मिळवण्याची सुरुवात कधी आणि कशी करावी, हा प्रश्न असायला हवा.
(नक्की वाचा: Frequent Urination At Night: रात्री वारंवार लघवीला जावं लागतंय? असू शकतो 'हा' गंभीर धोका)
एक्सपर्ट -
डॉ. मानव मनचंदा: डायरेक्टर आणि हेड, रेस्पिरेटरी, क्रिटिकल केअर अँड स्लीप मेडिसिन विभाग, एशियन इन्स्टिट्युट ऑफ मेडिकल सायन्सेस.
प्रोफेसर सुनील कुमार: सर्जिकल ऑन्कोलॉजी, एम्स (AIIMS), नवी दिल्ली.
(Disclaimer: NDTV Marathi या माहितीची जबाबदारी घेत नाही. अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
