Science Fact News: जेव्हा आपण आकाशात विमान उडताना पाहतो, तेव्हा आपण अनेकदा त्याचा वेग तसेच ते किती उंचीवरुन जात आहे याबद्दल चर्चा करतो. पण तुमच्या कधी लक्षात आले आहे का की अनेक विमाने त्यांच्या मागे एक लांब पांढरी रेषा सोडतात? विशेष म्हणजे, ही रेषा कधीकधी काही सेकंदात नाहीशी होते, तर कधीकधी तासनतास आकाशात राहते. बरेच लोक याला धूर समजतात, पण यामागचे सत्य जाणून तुम्हाला आश्चर्य वाटेल. विमानाच्या मागे दिसणाऱ्या या पांढऱ्या रेषेमागील रहस्य थेट हवामान आणि एका मनोरंजक विज्ञानाशी जोडलेले आहे.
Passport Fee Hike: सर्वसामान्यांना फटका! 1 जुलैपासून पासपोर्ट काढणे महागणार; सुधारित दर जाहीर
ही पांढरी रेषा नेमकी काय आहे? ती कशी तयार होते?
विमानाच्या मागे दिसणाऱ्या या पांढऱ्या रेषेला 'कॉन्ट्रेइल' (contrail) म्हणतात. 'कॉन्डेन्सेशन ट्रेल' (condensation trail) हे त्याचे पूर्ण नाव आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, हवेतील आर्द्रता आणि विमानाच्या इंजिनमधून बाहेर पडणाऱ्या गरम वाफेच्या संयोगाने ही रेषा तयार होते. अनेक लोक समजतात त्याप्रमाणे हा धूर नाही.
विमाने सामान्यतः खूप जास्त उंचीवर उडतात. अशा उंचीवर हवा अत्यंत थंड असते आणि तापमान कधीकधी उणे ५० ते उणे ७० अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचू शकते. दुसरीकडे विमानाचे इंजिन खूप गरम असते आणि त्यातून गरम वाफ बाहेर पडते. जेव्हा ही गरम वाफ वरच्या थंड हवेच्या संपर्कात येते, तेव्हा तिचे त्वरित बर्फाच्या लहान कणांमध्ये रूपांतर होते. हे बर्फाचे कण एकत्र येऊन एक पांढरी रेषा तयार होते.
अनेकांना या रेषा म्हणजे हिवाळ्यात श्वासातून दिसणाऱ्या पांढऱ्या रंगाप्रमाणे याचा विचार करा. तिथेही, गरम हवा थंड वातावरणाच्या संपर्कात येते आणि पाण्याचे लहान कण तयार होतात. विमानाच्या मागे दिसणारी पांढरी रेषा अशाच प्रकारे तयार होते.
Health News: महिनाभर चहा बंद केला तर काय होईल? कॉर्पोरेट तरुणीच्या 30 दिवसांच्या चॅलेंजची गोष्ट
कधीकधी पटकन का नाहीशी होते, ही रेषा प्रत्येक विमानामागे तयार होते का?
हे पूर्णपणे हवामानावर अवलंबून असते. जर जास्त उंचीवर हवा कोरडी असेल, तर बर्फाचे कण लवकर विरघळतात आणि रेषा थोड्याच वेळात नाहीशी होते. तथापि, जर हवेत आर्द्रता जास्त असेल, तर हे कण जास्त काळ टिकून राहतात. कधीकधी ते विस्तारतात आणि ढगांसारखे दिसतात, जे आकाशात तासनतास दिसतात. हे नेहमीच घडत नाही. हे विमानाची उंची, थंड हवामान आणि आर्द्रता यावर अवलंबून असते. जर या तिन्ही गोष्टी खऱ्या असतील तरच विमानाच्या मागे एक पांढरी रेषा स्पष्टपणे दिसू शकते.
