नोकरदार लोकांसाठी आयकर परतावा (ITR) भरण्याची वेळ आली आहे. फॉर्म 16 मिळताच तुम्हीही असाच विचार करत असाल, तर एक मिनिट थांबा. कर तज्ञांच्या मते, केवळ फॉर्म १६ वर अवलंबून राहणे तुम्हाला अडचणीत आणू शकते. जर तुम्ही तुमचा परतावा सादर करण्यापूर्वी तुमचा एआयएस (AIS - वार्षिक माहिती विवरण), टीआयएस (TIS - करदाता माहिती सारांश), आणि फॉर्म २६एएस (Form 26AS) तपासले नाहीत, तर तुम्हाला कर विभागाकडून विसंगतीची सूचना (mismatch notice) मिळू शकते. का महत्त्वाची आहेत तीन कागदपत्रे? जाणून घ्या
फॉर्म १६ हे तुमच्या कंपनीकडून मिळणारे एक प्रमाणपत्र आहे, जे तुमचा पगार आणि त्यावर कापलेला टीडीएस (TDS) दर्शवते. परंतु त्यात तुमच्या बँक खात्यात जमा केलेल्या रकमेवरील व्याज, शेअर बाजार किंवा म्युच्युअल फंडातून मिळणारे उत्पन्न, किंवा कोणत्याही मालमत्तेची खरेदी-विक्री याबद्दलची माहिती समाविष्ट नसते. येथेच एआयएस (AIS) आणि फॉर्म २६एएस (Form 26AS) यांची आवश्यकता असते.
AIS, TIS आणि फॉर्म 26AS म्हणजे काय?
चला, सर्वप्रथम फॉर्म 26AS बद्दल बोलूया. याला टॅक्स पासबुक म्हणता येईल. तुमच्या कंपनीने किंवा बँकेने तुमच्या पॅन नंबरवर किती TDS किंवा TCS कापला आहे, याचा संपूर्ण तपशील यात असतो. वार्षिक माहिती विवरणपत्र (Annual Information Statement) याच्याही पुढे जाते. यात वर्षभरातील तुमच्या उत्पन्नाच्या प्रत्येक लहान-मोठ्या रकमेचा समावेश असतो, जसे की बचत खात्यावरील व्याज, FD वरील कमाई, शेअर्स आणि म्युच्युअल फंडांवरील लाभांश आणि त्यांच्या विक्रीतून मिळालेला नफा. शेवटी, करदाता माहिती सारांश (Taxpayer Information Summary) तुमच्या एकूण करपात्र उत्पन्नाबद्दल माहिती देतो.
समजा, तुमच्या कंपनीने तुमचे एकूण उत्पन्न फॉर्म 16 मध्ये दाखवले, पण त्यात तुमच्या बँक खात्यातून मिळालेल्या १५,००० रुपयांच्या व्याजाचा समावेश केला नाही. त्यानंतर बँकेने ही माहिती थेट आयकर विभागाला (AIS) पाठवली. जर तुम्ही हे १५,००० रुपयांचे व्याज तुमच्या ITR मध्ये दाखवले नाही, तर कर विभागाच्या प्रणालीला विसंगती आढळेल. परिणामी, विभाग याला कर चुकवेगिरीचे डावपेच मानेल आणि तुम्हाला कलम 143(1) अंतर्गत नोटीस बजावेल.
तुमचा आयटीआर दाखल करण्यापूर्वी काय करावे?
- तुम्हाला फॉर्म 16 मिळताच, सर्वप्रथम आयकर ई-फायलिंग पोर्टलवर लॉग इन करा. तेथून तुमचा AIS, TIS आणि फॉर्म 26AS डाउनलोड करा.
- फॉर्म 16 मध्ये कापलेला कर फॉर्म 26AS आणि AIS मध्ये दिसत आहे की नाही हे तपासा.
- जर AIS मध्ये अशी कोणतीही नोंद दिसत असेल जी तुमची नाही. उदाहरणार्थ, जर तुमच्या पॅनवर दुसऱ्या कोणाचा व्यवहार दिसत असेल, तर तुम्ही त्याची तक्रार पोर्टलवरच करू शकता.
- शिवाय, कर तज्ञांच्या मते जून महिन्याच्या अखेरपर्यंत थांबणे उत्तम आहे, कारण बँकांना TDS रिटर्न दाखल करण्यासाठी काही वेळ लागतो. एकदा AIS आणि फॉर्म 26AS पूर्णपणे अद्ययावत झाल्यावर, शांत मनाने तुमचा आयटीआर दाखल करा, जेणेकरून तुमचा परतावा रोखला जाणार नाही आणि तुम्हाला नोटीसचा त्रास टाळता येईल.
LPG Cylinder: घरातील सिलेंडर 25 दिवसांच्या आत संपला तर काय कराल? 3 पर्याय ठरतील फायदेशीर
