Parking Law: गाडी पार्क करण्यावरून झालेल्या वादाचे व्हिडीओ सोशल मीडियावर अनेकदा पाहायला मिळतात. कधीकधी हा वाद इतका विकोपाला जातो की त्याचे रूपांतर गंभीर हाणामारीत होते. पण कायद्यामध्ये अशा परिस्थितीसाठी काही नियम बनवण्यात आले आहेत, ज्याचा वापर करून तुम्ही वाद न घालता प्रश्न सोडवू शकता. तुमच्या घरासमोरही कोणी विनापरवाना गाडी उभी करत असेल, तर तुमचे अधिकार काय आहेत? याबाबत सुप्रीम कोर्टाचे वकील अभिमन्यू कुमार यांनी दिलेली माहिती जाणून घेऊया.
घरासमोर गाडी उभी केल्यास काय कारवाई होऊ शकते?
वकील अभिमन्यू कुमार यांनी सांगितले की, जर एखादी व्यक्ती तुमच्या घरासमोर गाडी उभी करत असेल, तर सर्वप्रथम हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की रस्ता ही सार्वजनिक मालमत्ता असते आणि त्यावर कोणत्याही एका व्यक्तीचा खासगी अधिकार नसतो. त्यामुळे "लोक सहसा आपल्या घरासमोर गाडी पार्क करतात" केवळ या आधारावर तुम्ही कोणाला पूर्णपणे रोखू शकत नाही. पण तुमच्या घरात कोणत्याही अडथळ्याशिवाय येण्या-जाण्याचा महत्त्वाचा अधिकार (Right of Way) कायदा देतो.
(नक्की वाचा: Pune News: पुणेकरांनो लक्ष द्या! आज सासवड रस्ता पूर्णपणे बंद; घराबाहेर पडण्यापूर्वी हे पर्यायी मार्ग नक्की पाहा)
घरासमोर गाडी उभी करण्याबाबत कायदा काय सांगतो?
जर एखादे वाहन तुमच्या गेटसमोर अशा प्रकारे उभे केले असेल की ज्यामुळे तुमची येण्या-जाण्याची वाट (एण्ट्री किंवा एक्झिट) अडवली जात असेल, तर ते कायद्याने चुकीचे आहे. याला भारतीय न्याय संहिता, 2023 (BNS) च्या कलम 126 (Wrongful Restraint - चुकीच्या पद्धतीने अडवणूक) आणि मोटार वाहन कायदा, 1988 अंतर्गत नियमांचे उल्लंघन मानले जाते. अशा परिस्थितीत तुम्ही तातडीने ट्रॅफिक पोलिसांना फोन करून कळवू शकता की संबंधित वाहन तुमच्या प्रवासात अडथळा निर्माण करत आहे. पोलीस अशा वाहनावर दंड आकारू शकतात किंवा गाडी टो (Tow) करून नेऊ शकतात.
Photo Credit: NDTV Marathi
तसेच जरी गाडी थेट गेटसमोर नसेल, पण ती रस्त्यावर अशा प्रकारे पार्क केली असेल की ज्यामुळे वाहतुकीस अडथळा येत असेल, ट्रॅफिक जॅम होत असेल किंवा सततच्या हॉर्नमुळे ध्वनी प्रदूषण होत असेल, तरीही तुम्ही तक्रार करू शकता. या घटना सार्वजनिक त्रास (Public Nuisance) या श्रेणीत येतात, ज्यासाठी भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता, 2023 च्या कलम 152 अंतर्गत कारवाई करणे शक्य आहे. तुम्ही ट्रॅफिक पोलीस किंवा जवळच्या पोलीस ठाण्यात तक्रार देऊन वाहन हटवू शकता.
वाद सोडवताना तुम्ही काही गोष्टी आवर्जून टाळल्या पाहिजे. उदाहरणार्थ कोणाच्या गाडीचे नुकसान करणे, टायर पंक्चर करणे, जबरदस्तीने वाहन हटवणे किंवा सार्वजनिक रस्त्यावर प्रायव्हेट पार्किंग (Private Parking) असे लिहून जागा स्वतःसाठी आरक्षित करणे. असे केल्यास तुमच्यावरही कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.
