Devshayani Ekadashi 2026: सनातन परंपरेत वर्षभरात येणाऱ्या 24 एकादशींपैकी देवशयनी एकादशीचे अतिशय महत्त्व आहे. कारण याच पवित्र तिथीवर संपूर्ण जगाचे नाथ म्हणवले जाणारे भगवान श्री विष्णू देवांचे देव महादेवांकडे सृष्टीचा संपूर्ण कार्यभार सोपवून चार महिन्यांसाठी योगनिद्रेत जातात. सनातन परंपरेत ज्या पवित्र तिथीला आषाढी एकादशी, हरिशयनी एकादशी, देवशयनी एकादशी इत्यादी नावांनी ओळखले जाते, तिचे धार्मिक महत्त्व काय आहे? देवशयनी एकादशीचे पुण्य फळ मिळवण्यासाठी या दिवशी नेमके काय करावे आणि काय करू नये? जाणून घेऊया सविस्तर...
(नक्की वाचा: Ashadhi Ekadashi 2026 Date: आषाढी एकादशी कधी आहे 24 की 25 जुलै? जाणून घ्या योग्य तिथी आणि पूजेचा शुभ मुहूर्त)
देवशयनी एकादशीचे पुण्य फळ मिळवण्यासाठी करा ही कामे
- हिंदू मान्यतेनुसार भगवान विष्णूंना समर्पित असलेल्या एकादशी व्रताचे नियम एक दिवसापूर्वी म्हणजेच दशमीच्या संध्याकाळपासूनच सुरू होतात. या व्रताचे संपूर्ण पुण्य मिळवण्यासाठी भाविकाने देवशयनी एकादशीच्या एक दिवस आधी तांदूळ, मीठ आणि तामसिक पदार्थांचे सेवन करू नये.
- देवशयनी व्रताच्या दिवशी व्यक्तीने सूर्योदयापूर्वी उठून स्नान-ध्यान करावे आणि या व्रताचे विधीपूर्वक पालन करण्याचा संकल्प करावा.
- देवशयनी एकादशीला श्रीहरींच्या मूर्तीला विशेष स्नान घातल्यानंतर त्यांचा शृंगार करावा आणि धूप-दीप, फळे-फुले, नैवेद्य, पंचामृत इत्यादी अर्पण करून विधीपूर्वक पूजा करावी.
- हिंदू मान्यतेनुसार भगवान विष्णूंच्या पूजेमध्ये पिवळ्या रंगाला खूप जास्त महत्त्व दिले गेले आहे, त्यामुळे या दिवशी भाविकाने पिवळ्या रंगाचे कपडे परिधान प्रयत्न करावा आणि पूजेत पिवळी फुले, पिवळे चंदन, पिवळी मिठाई आणि पिवळी फळे अर्पण करावी.
(नक्की वाचा: Ashadhi Ekadashi 2026: आषाढी एकादशीला करा फक्त 'हे' एक काम, मिळेल वर्षभराच्या 24 एकादशींचे पुण्य!)
- हिंदू मान्यतेनुसार देवशयनी एकादशीला श्रीहरींची कृपा प्राप्त करण्यासाठी भाविकाने जास्तीत जास्त वेळ भगवान विष्णुंच्या मंत्राचा जप, स्तोत्र इत्यादींच्या माध्यमातून त्यांचे चिंतन करावे.
- देवशयनी एकादशीला भगवान विष्णूंच्या महिमेचे गुणगान करणाऱ्या श्री विष्णू सहस्रनामाचे पठण केल्यास श्रीहरींसोबत माता लक्ष्मीचाही आशीर्वाद प्राप्त होतो.
- शक्य असल्यास देवशयनी एकादशी व्रताच्या दिवशी व्यक्तीने भगवान श्री विष्णूंच्या पूजास्थळाजवळ जमिनीवरच अंथरूण टाकून झोपावे.
- हिंदू मान्यतेनुसार, जोपर्यंत देवशयनी एकादशीच्या व्रताचे पारण केले जात नाही तोपर्यंत ते अपूर्ण मानले जाते. अशा वेळी व्रताच्या दुसऱ्या दिवशी शुभ मुहूर्तावर पूर्ण विधीपूर्वक पारण करावे.
देवशयनी एकादशीला दोष टाळण्यासाठी ही कामे करू नये
- देवशयनी एकादशीच्या दिवशी तुळशीची पाने तोडू नये. हिंदू धर्मात हे खूप मोठे पाप मानले गेले आहे. विष्णुप्रिय म्हटल्या जाणाऱ्या तुळशीची पाने पूजेत अर्पण करण्यासाठी ती एक दिवस आधीच काढून ठेवावी.
- देवशयनी एकादशीच्या दिवशी चुकूनही तुळशीच्या रोपाला पाणी घालू नये, कारण अशी मान्यता आहे की माता तुळस या पवित्र तिथीला भगवान विष्णूंसाठी निर्जळी उपवास करते.
- देवशयनी एकादशीच्या दिवशी चुकूनही तामसिक पदार्थांचे सेवन करू नये. त्याचप्रमाणे अन्न आणि विशेषतः तांदूळ खाऊ नये. त्याऐवजी फलाहार करावा.
- देवशयनी एकादशी व्रताच्या दिवशी भाविकाने चुकूनही कोणाबद्दल वाईट विचार मनात आणू नये आणि संपूर्ण दिवस ब्रह्मचर्याचे पालन करावे.
- देवशयनी एकादशीच्या दिवशी चुकूनही जुने, घातलेले अस्वच्छ किंवा काळ्या रंगाचे कपडे परिधान करू नयेत. अशी मान्यता आहे की अशा कपड्यांमुळे नकारात्मक ऊर्जा वाढते.
(Disclaimer: NDTV Marathi या माहितीची जबाबदारी घेत नाही. अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
