​​Hot Room Solutions: दिवसभर AC/ पंखा सुरू, तरी ही बेडरूम का होत नाही थंड? जाणून घ्या त्या मागचे कारण

अनेकदा आपल्याला वाटते की एसी खराब झाला आहे, पण खरी समस्या वेंटिलेशनची असते. खोलीत 'क्रॉस व्हेंटिलेशन' नसेल तर गारवा टिकत नाही. भिंतींची उष्णता शोषण्यातच एसीची मोठी शक्ती खर्च होते. जर तुमच्या खोलीला एकच खिडकी असेल, तर दरवाजा थोडा उघडा ठेवून हवा पास होऊ देणे गरजेचे आहे. गॅजेट्स आणि विजेचा वापर करूनही अनेकदा रूममध्ये हवी तशी थंडावा मिळत नाही. मशीनमध्ये दोष असण्यापेक्षा तुमच्या खोलीतील हवेच्या प्रवाहाचा (Air Circulation) यात मोठा वाटा असतो. उन्हाळ्याच्या तडाख्यापासून वाचण्यासाठी आपण एसी किंवा कुलरचा आधार घेतो, परंतु तरीही खोली 'भट्टी' सारखी तापलेली असते. याचे मुख्य कारण यंत्रणेत नसून खोलीच्या रचनेत असते. 

जेव्हा आपण खोली पूर्णपणे सील करतो, तेव्हा आतील हवा 'स्टेल' म्हणजेच शिळी होते. ही हवा जड झाल्यामुळे एसीचा प्रभाव कमी होतो. दिवसभर पंखा आणि एसी सुरू असूनही जर तुम्हाला घाम येत असेल, तर समजून घ्या की तुमच्या खोलीत हवा खेळती नाहीये. आपण एसीच्या थंडाव्यासाठी दारे-खिडक्या घट्ट बंद करतो, पण यामुळे खोलीतील दमट हवा बाहेर जात नाही आणि आपल्याला गुदमरल्यासारखे वाटते. जुन्या घरांमध्ये क्रॉस व्हेंटिलेशनची सोय असायची, जी आधुनिक फ्लॅट संस्कृतीत हरवली आहे. उष्ण हवा हलकी असल्याने ती छताकडे साचते. जर तिला बाहेर पडायला जागा नसेल, तर पंखा केवळ तीच गरम हवा पुन्हा खाली फिरवतो. यावर उपाय म्हणून दिवसातून दोनदा खिडक्या उघड्या ठेवणे अनिवार्य आहे.

थंडावा न मिळण्याची प्रमुख कारणे

1. हवा खेळती नसणे:
AC लावताना आपण खोली पूर्णपणे बंद करतो. यामुळे बाहेरील उष्णता आत येत नाही हे खरे असले, तरी खोलीतील जुनी हवा बाहेर जाण्यास जागा उरण्याऐवजी ती तिथेच साचून राहते. श्वासोच्छवासावाटे बाहेर पडणारा कार्बन डायऑक्साइड आणि ओलावा खोलीतच राहिल्याने दमटपणा (Humidity) वाढतो आणि घाम येतो.

2. क्रॉस व्हेंटिलेशनचा अभाव:
आजकालच्या फ्लॅट सिस्टिममध्ये समोरासमोर खिडक्या नसल्यामुळे 'क्रॉस व्हेंटिलेशन' होत नाही. जेव्हा गरम हवा बाहेर पडायला मार्ग नसतो, तेव्हा छताचा पंखा फक्त वरची गरम हवाच खाली फेकण्याचे काम करतो.

3. भिंतींमधील उष्णता (Heat Retention):
ज्या भिंतींवर दिवसभर थेट ऊन पडते, त्या रात्रीपर्यंत प्रचंड तापलेल्या असतात. अशा वेळी AC ला हवा थंड करण्याऐवजी भिंतींमधील उष्णता शोषून घेण्यासाठी जास्त ऊर्जा खर्च करावी लागते. जोपर्यंत भिंती थंड होत नाहीत, तोपर्यंत खोलीत गारवा जाणवत नाही.

थंडावा राखण्यासाठी काही सोपे उपाय आहेत. सकाळी सूर्योदयापूर्वी आणि संध्याकाळी सूर्यास्तानंतर किमान 20 मिनिटे खिडक्या उघड्या ठेवा जेणेकरून ताजी हवा आत येईल. बेडरुममध्ये छोटा एक्झॉस्ट फॅन असल्यास, AC सुरू करण्यापूर्वी 10 मिनिटे तो चालवा. यामुळे वर साचलेली गरम हवा बाहेर फेकली जाईल. दिवसा कडक उन्हापासून वाचण्यासाठी जाड पडद्यांचा वापर करा, जेणेकरून भिंती आणि खोली कमी तापेल.