तन्मय टिल्लू, प्रतिनिधी
Pakistan News : पश्चिम आशियात युद्ध सुरू झाले आहे. इराण, अमेरिका आणि इस्रायलमध्ये हल्ल्यांवर हल्ले होत आहेत आणि त्याचा फटका पाकिस्तानला बसला आहे. तेलाने खेळ बिघडवला आहे. तेलाने पाकिस्तानमध्ये आणीबाणीची परिस्थिती उद्भवली आहे. पाकिस्तानात शाळा आणि महाविद्यालयांना 2 आठवड्यांच्या सुट्ट्या देण्यात आली.
सरकारी आणि खाजगी कार्यालयांमध्ये 4 दिवसांचा कामकाजाचा आठवडा जाहीर करण्यात आला. 60% सरकारी वाहने रस्त्यांवरून हटवली, मंत्र्यांचे पगार 25% ने कमी, इंधन भत्ते बंद इतकच नाही तर तेलाच्या कमतरतेमुळे सरकारी डिनर पार्टीवर बंदी घालण्यात आली. इतके निर्बंध असूनही पाकिस्तानवरील तेल संकट अजूनही कमी झालेलं नाही. पेट्रोल सध्या 321 रुपये प्रति लिटर दराने विकले जात आहे. जर इराण युद्ध लांबले तर पेट्रोलचे दर 1 हजारांपर्यंत जातील. पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी आधीच एका नवीन संकटाचे संकेत दिले आहेत आणि पंतप्रधानांनी तेलाच्या किमती आणखी वाढतील असंही म्हटलं आहे.
इराण युद्धादरम्यान, परकीय चलन साठ्याच्या कमतरतेमुळे पाकिस्तानचा तेल पुरवठा कमी झाला आहे. पैसे नाहीत. फक्त १०-१२ दिवसांचा तेल साठा शिल्लक आहे. पेट्रोल पंपांवर युद्ध सुरू झाले आहे आणि वाढलेल्या भाड्यामुळे इंधनासाठी धावपळ सुरू आहे. पाकिस्तानची चाकं तेलाविना थांबली तर देशाचा भार कोण उचलणार असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. लोकांना तेलाविना त्यांच्या इच्छित स्थळी कोण घेऊन जाणार असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
पाकिस्तानला गाढवांचा आधार (donkeys in Pakistan)
२०२६ च्या आर्थिक सर्वेक्षण अहवालानुसार, पाकिस्तानमध्ये गाढवांची संख्या लक्षणीयरीत्या वाढली आहे. पाकिस्तानमध्ये गाढवांची संख्या आता ५.९ दशलक्ष वरून सुमारे ६.२ दशलक्षापर्यंत पोहोचली आहे. दरवर्षी १ लाखाने गाढवांच्या संख्येत वाढ होत आहे. तेलाच्या वाढत्या किंमतींनी होरपळणाऱ्या लोकांचे दुःख कदाचित पाकिस्तानच्या राज्यकर्त्यांना समजू शकत नसेल. पण पाकिस्तानचा दशकांपासूनचा निष्ठावंत गाढवं इथं आजही आहे. पाकिस्तानी जनतेला स्वस्तात प्रवास करण्यासाठी, दशकांपासून चालणारी गाढव गाडी कराचीच्या रस्त्यांवर परत अवतरली आहे.
इंधनाची चिंता नाही, भाड्याचा भार नाही.
जगाला गाढव क्षुल्लक वाटू शकतं. पण पाकिस्तानच्या अर्थव्यवस्थेचा भार गाढवांनी उचलला आहे. पाकिस्तानच्या ग्रामीण भागातील ७०% पेक्षा जास्त मालवाहतूक आजही गाढवांवर होते. पाकिस्तानच्या कृषी जीडीपीमध्ये पशुधन क्षेत्राचा वाटा ६०% पेक्षा जास्त आहे. गाढव या क्षेत्रातील सर्वात महत्त्वाचा कामगार आहे. गाढवांच्या निर्यातीतून दरवर्षी १०० दशलक्ष डॉलर्स कमावण्याचे पाकिस्तानचे उद्दिष्ट आहे. भारतीय रुपयांमध्ये ही रक्कम अंदाजे ८४० कोटी भारतीय रुपये असल्याचं सांगितलं जातं. जेव्हा तेलाची किंमत ३२१ रुपयांच्या पुढे गेली, तेव्हा सामान्य लोक आणि व्यावसायिक ट्रक सोडून गाढवांच्या गाड्यांकडे वळू लागले. कराची ते पेशावर, गाढवांच्या गाड्या हे मालवाहतुकीचे सर्वात स्वस्त साधन आहे.
एक लिटर तेल खरेदी करणेही आता सामान्य माणसाच्या आवाक्याबाहेर आहे. आधीच अन्नासाठी पाकिस्तानात युद्ध सुरू झालंय. आता तेलाने आगीत काडी टाकली आहे. तेलाच्या किमती वाढल्याने मालवाहतुकीचे दरही वाढले आहेत. डाळ, पोळी आणि भाज्या सर्व महाग झाल्या आहेत. समस्या एवढ्यापुरती मर्यादित नाही. जर कोणी निषेध केला तर त्यांना गोळ्या घातल्या जातात. काही दिवसांपूर्वी कराची आणि लाहोरमध्ये इराण युद्धाविरुद्ध झालेल्या निदर्शनांच्या प्रतिमा जेव्हा जेव्हा जनतेच्या मनात येतात तेव्हा ते संतप्त होतात. जनता आता राज्यकर्त्यांना प्रश्न विचारत आहे.
जनतेला पूर्ण खात्री आहे. पेट्रोल आणि डिझेलची किंमत १००० रुपयांपेक्षा जास्त झाल्यावरच पाकिस्तानचे मियां शाहबाज शरीफ समाधान मानतील, कारण आयएमएफच्या कडक अटींमुळे पाकिस्तानमध्ये तेलाची किंमत कमी होऊ देणार नाही. आता जर तेलाची किंमत खरोखरच १००० रुपयांपेक्षा जास्त झाली तर पाकिस्तान पुन्हा १९६० च्या दशकात येईल. जर आपण इतिहासाची पाने उलटली तर, गाढवांच्या गाड्या नेहमीच पाकिस्तानच्या अर्थव्यवस्थेचा एक भाग राहिल्या आहेत. १९६० आणि १९७० च्या दशकात गाढवांच्या गाड्या पाकिस्तानची जीवनरेखा होत्या. आता, तेलाच्या किमती ३०० च्या वर आहेत. लोकांचे खिसे रिकामे आहेत. तर, हे शक्य आहे. पाकिस्तान पुन्हा एकदा गाढवांवर स्वार होईल. आता, जेव्हा जग कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या युगात जगत आहे. पाकिस्तान गाढवांच्या युगात परतत आहे. विरोधी पक्ष म्हणत आहे. जर मियां शाहबाज शरीफ इराणच्या बाजूने उभे राहिले असते तर आज आपल्याला या दिवसांना तोंड द्यावे लागले नसते.
पाकिस्तानच्या अर्थव्यवस्थेचे हे गाढव मॉडेल त्यांना खड्ड्यातून बाहेर काढेल की तेलाच्या कमतरतेमुळे ते आणखी गाळात रुतले जातील हे वेळच सांगेल. पण एक गोष्ट स्पष्ट आहे. अणुबॉम्ब,मिसाईल्स पोट भरत नाही. देशाची चाकं तेल आणि पाण्यापेक्षा धोरणांवर जास्त चालतात. आता ज्या देशात धोरणकर्ते लोकांपेक्षा स्वतःची जास्त काळजी घेतात, तर तो भार गरीब गाढवालाच उचलावा लागेल. जो वर्षानुवर्षे असंच करत आहे आणि वर्षानुवर्षे पाकिस्तान गाढवांचं कौतुक करत आहे.
