Balasaheb Thackeray Janmashatabdi 2026: निवडणूक लढले नाहीत, पण सरकार बनले आणि पाडलेही; सत्तेचे अनोखे सम्राट

Balasaheb Thackeray Janmashatabdi 2026: 23 जानेवारी... एक अशी तारीख, जिने केवळ महाराष्ट्रालाच नव्हे तर भारतीय राजकारणालाही एक असा चेहरा दिला, ज्याकडे दुर्लक्ष करणे शक्यच नाही. याच दिवशी पुण्याच्या भूमीवर बाळासाहेब ठाकरे यांचा जन्म झाला. बाळासाहेब ठाकरे हे असे नाव होते की जे सत्तेत नसतानाही सत्तेची दिशा ठरवत होते. त्यांनी कधीही निवडणूक लढवली नाही, तरीही सरकारे घडवली आणि पाडली देखील. बाळासाहेब ठाकरे हे नऊ भावंडांमध्ये सर्वांत मोठे होते. त्यांचे वडील केशव ठाकरे हे सामाजिक कार्यकर्ते होते आणि स्वातंत्र्यानंतर मराठी राज्याच्या मागणीसाठी झालेल्या आंदोलनांमध्ये सक्रिय होते. हीच वैचारिक परंपरा बाळासाहेबांना लाभली. मीनाताई ठाकरे यांच्याशी विवाह झाल्यानंतर त्यांना तीन पुत्र झाले - बिंदुमाधव ठाकरे, जयदेव ठाकरे आणि उद्धव ठाकरे. त्यांचे सार्वजनिक आयुष्य राजकारणातून नव्हे, तर कला आणि पत्रकारितेतून सुरू झाले.

फ्री प्रेस जर्नलमध्ये व्यंगचित्रकार म्हणून कार्यरत

1950च्या दशकाच्या सुरुवातीला ते मुंबईतील फ्री प्रेस जर्नल या वृत्तपत्रात व्यंगचित्रकार म्हणून कार्यरत होते. त्यांच्या रेषा केवळ वृत्तपत्रांपुरत्या मर्यादित राहिल्या नाहीत, तर जपानच्या असाही शिंबुन आणि न्यूयॉर्क टाइम्सच्या संडे आवृत्तीपर्यंत पोहोचल्या. पण लवकरच त्यांचे लेखणीत राजकारण उतरले. 1960 च्या दशकात त्यांनी आपल्या भावासोबत मराठी साप्ताहिक मार्मिक सुरू केले. इथूनच मराठी माणसाचे प्रश्न, परप्रांतीयांविरोधातील भूमिका आणि प्रादेशिक अस्मितेचा सूर अधिक तीव्र झाला.

'महाराष्ट्र फॉर महाराष्ट्रीयन्स'

19 जून 1966 रोजी याच विचारधारेने संघटनेचे रूप घेतले आणि तिचे नाव ठेवले गेले शिवसेना. संघटनेचा उद्देश स्पष्ट होता 'महाराष्ट्र फॉर महाराष्ट्रीयन्स'. सुरुवात मराठी भाषा, संस्कृती आणि स्थानिक हक्कांच्या मुद्यांपासून झाली, पण हळूहळू ही वाटचाल आक्रमक हिंदुत्वाकडे वळली. बाळासाहेब ठाकरे यांचे व्यक्तिमत्त्वही तसेच होते - बेधडक, संघर्षाला न घाबरणारे आणि वक्तव्यांत कोणाचीही पर्वा न करणारे. बाळासाहेब ठाकरे यांनी कधीही कोणतेही शासकीय पद भूषवले नाही किंवा निवडणूक लढवली नाही, तरीही अनेक दशकांपर्यंत त्यांना महाराष्ट्रातील सर्वात शक्तिशाली व्यक्ती मानले गेले. त्यांना 'हिंदू हृदयसम्राट' असे संबोधले जाऊ लागले, तर टीकाकारांनी त्यांना 'महाराष्ट्राचा गॉडफादर' असेही म्हटले. त्यांच्या ताकदीचा अंदाज यावरून येतो की 1990 च्या दशकात शिवसेना सत्तेत येताच बॉम्बेचे नाव बदलून मुंबई करण्यात आले.

महाराष्ट्राच्या सामाजिक-राजकीय परिदृश्यावर खोलवर प्रभाव टाकणारे
दिवंगत मा. बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त, या दिग्गज व्यक्तिमत्त्वाला भावपूर्ण आदरांजली.

तीक्ष्ण बुद्धिमत्ता, प्रभावी वक्तृत्व आणि ठाम विचारसरणीसाठी ओळखले जाणारे बाळासाहेब जनतेशी एक अद्वितीय नाते जपून… pic.twitter.com/3KFuZ8WPEk

— Narendra Modi (@narendramodi) January 23, 2026

बाबरी मशीदीसंदर्भातील थेट भूमिका 

वादविवाद हे बाळासाहेब ठाकरे यांच्या राजकारणाचा कायमस्वरूपी भाग होते. 1992 मध्ये अयोध्येत वादग्रस्त ढाचा पाडल्यानंतर देशभरातील अनेक नेते जबाबदारी टाळताना दिसत असताना बाळासाहेब ठाकरे यांनी उघडपणे सांगितले, "मशीद शिवसैनिकांनी पाडली आहे. ही आमच्यासाठी अभिमानाची गोष्ट आहे. यात लाजण्यासारखे काहीच नाही. बाबरी मशीदीखाली जे आमचे मंदिर होते ते आम्ही वर आणले." त्याच काळात 1992-93मध्ये मुंबईत झालेल्या सांप्रदायिक दंग्यांनी शहर हादरून गेले. सुमारे 1 हजार लोकांचा मृत्यू झाला. या हिंसाचाराला चिथावणी दिल्याचे आरोप त्यांच्यावर झाले, मात्र त्यांनी कधीही या आरोपांपासून स्वतःला दूर ठेवले नाही.

वंदनीय हिंदुहृदयसम्राट शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे ह्यांच्या जयंतीनिमित्त आज पक्षप्रमुख मा. श्री. उद्धवसाहेब ठाकरे, सौ. रश्मीवहिनी ठाकरे, युवासेनाप्रमुख शिवसेना नेते आमदार आदित्य ठाकरे ह्यांनी कुलाबा येथील स्मारकावर बाळासाहेबांना अभिवादन केले. ह्यावेळी शिवसेना नेते, उपनेते,… pic.twitter.com/eLVXCjCxYs

— ShivSena - शिवसेना Uddhav Balasaheb Thackeray (@ShivSenaUBT_) January 23, 2026

त्यांच्या राजकारणात विरोधाभासही कमी नव्हते. आणीबाणीच्या काळात विरोधात असूनही त्यांनी इंदिरा गांधी यांना पाठिंबा दिला. पुढील काळात प्रतिभा पाटील आणि प्रणब मुखर्जी यासारख्या राष्ट्रपती पदाच्या उमेदवारांना पाठिंबा देत त्यांनी युतीच्या मर्यादाही ओलांडल्या. 1987 मध्ये त्यांनी नारा दिला "गर्व से कहो हम हिंदू हैं." 2002 मध्ये हिंदूंनी आत्मघाती पथके तयार केली पाहिजेत, असे त्यांनी केलेले विधान त्यांच्या उग्र हिंदुत्ववादी भूमिकेचे उदाहरण मानले गेले. याच वक्तव्यांमुळे निवडणूक आयोगाने डिसेंबर 1999 ते डिसेंबर 2005 या काळात त्यांच्यावर सहा वर्षांची बंदी घातली. या काळात ते ना मतदान करू शकत होते, ना निवडणूक लढवू शकत होते.

राजकीय संघटना म्हणून शिवसेनेचा विस्तार वेगाने झाला. 1989 मध्ये सामना या वृत्तपत्राची सुरुवात झाली. 1995 मध्ये भाजपसोबत युती करून शिवसेना सत्तेत आली. सरकार स्थापन झाले आणि असे म्हटले गेले की सरकारचा रिमोट कंट्रोल 'मातोश्री'वरून चालतो. बाळासाहेब ठाकरे यांनी अनेक आमदार, मंत्री, मुख्यमंत्री आणि खासदार घडवले, मात्र स्वतः नेहमीच पडद्यामागे राहिले. उत्तराधिकाराचा प्रश्न त्यांच्या आयुष्याच्या शेवटच्या काळात सर्वाधिक वेदनादायी ठरला. 2004 मध्ये उद्धव ठाकरे यांना कार्यकारी अध्यक्ष बनवण्यात आले आणि 2006 मध्ये पक्षाची धुरा त्यांच्याकडे सोपवण्यात आली. त्यानंतर राज ठाकरे यांनी वेगळे होत महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना स्थापन केली. ही गोष्ट शेवटपर्यंत बाळासाहेबांना वेदना देत राहिली, असे म्हणतात.

आम्हां शिवसैनिकांना तुम्ही दिलेलं बाळकडू आम्ही सदैव जपून ठेवू! pic.twitter.com/GX5CKk1vRw

— ShivSena - शिवसेना Uddhav Balasaheb Thackeray (@ShivSenaUBT_) January 23, 2026

एका मुलाखतीत हिटलरच्या स्तुतीमुळे ते पुन्हा वादात सापडले. त्यांनी म्हटले होते की हिटलर क्रूर होता आणि त्याने चुका केल्या, पण तो कलाकार होता आणि जनसमुदायाला आपल्या मागे नेण्याची क्षमता त्याच्याकडे होती. अशाच थेट विधानांमुळे, तीक्ष्ण व्यंगामुळे आणि आक्रमक राजकारणामुळे ते समर्थकांसाठी नायक तर विरोधकांसाठी वादाचा केंद्रबिंदू ठरले. 17 नोव्हेंबर 2012 रोजी मुंबईत त्यांचे निधन झाले. ठाकरे नेहमी म्हणत असत की शिवसेना ही केवळ एक संघटना नाही तर ती छत्रपती शिवाजी महाराजांची सेना आहे.
(Content IANS)